Gliwice



Współrzędne: 50°17"00" N 018°40"00" E Geografia

Gliwice
Herb
Herb Gliwic Flaga Gliwic
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj
Gliwice
miejska
Prawa miejskie 1250
Prezydent miasta Zygmunt Frankiewicz
( e-mail )
Powierzchnia 134,2 km
Położenie 50° 17" N
18° 40" E
Wysokość 200 m n.p.m.
Liczba mieszkańców   ( 2005 )
 - liczba ludności
 - gęstość
 - aglomeracja

199 451
1486 os./km
3 487 000 ( GZW )
Strefa numeracyjna
(do 2005 )
(+48) 032
Kod pocztowy 44-100 do 44-164
Tablice rejestracyjne SG
TERC10
( TERYT )
246601 1
Miasta partnerskie RFN Bottrop
RFN Dessau
Anglia Doncaster
Słowacja Keżmarok
Szwecja Nacka
Węgry Salgótarján
Francja Valenciennes
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
Urząd miejski 3
ul. Zwycięstwa 21
44-100 Gliwice
tel. 032 231 30 41; faks 032 231 27 25
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Gliwice ( niem. Gleiwitz , łac. Glivitium ) - miasto na prawach powiatu w województwie śląskim , siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej .

W latach 1975 - 1998 miasto należało do województwa katowickiego .

Miasto Gliwice według ostatnich danych zajmuje 17 miejsce na liście największych miast polski według powierzchni , 18 miejsce na liście największych miast polski według ludności oraz 4 miejsce na liście największych miast województwa śląskiego według ludności.


Hasło Gliwic: Stare miasto, nowy świat...


Spis treści

Położenie

Miasto Gliwice jest położone w południowo-zachodniej Polsce , w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) , na Wyżynie Katowickiej nad rzeką Kłodnicą .

Miasto sąsiaduje z miastem Zabrze oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim .

Podział administracyjny

Gliwice - Rynek z ratuszem.
Powiększ
Gliwice - Rynek z ratuszem .
Gliwice - Ratusz na rynku.
Powiększ
Gliwice - Ratusz na rynku .
Gliwice - Rzeka Kłodnica.
Powiększ
Gliwice - Rzeka Kłodnica .
Gliwice - Wieża ciśnień.
Powiększ
Gliwice - Wieża ciśnień.

Dzielnice

W dniu 14.09.2006 Rada miejska na wniosek Prezydenta miasta zadecydowała o nowym podziale administracyjnym miasta. Gliwice zostały podzielone na 18 dzielnic o statusie osiedli , które stanowią jednostki pomocnicze miasta.

Osiedla mieszkaniowe

Nazwa

Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice / Gleiwitz (pisane również dawniej: Glywice czy Glewitze; łac.: Glivitium) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h ). Taką tezę postawił m.in. autor pierwszej monografii miasta niemiecki autor Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczna nazwa miejscowa została powiązania z czeskim pochodzeniem. Twierdzenie Beno Nietschego zostało zweryfikowane przez niemieckich i polskich językoznawców i zastąpione dwiema innymi koncepcjami:

  1. Gliw albo Gliwa to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
  2. Gliw w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.

Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.

Historia

Gliwice - Zamek Piastowski.
Powiększ
Gliwice - Zamek Piastowski .
Gliwice - Mury obronne.
Powiększ
Gliwice - Mury obronne .
Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej).
Powiększ
Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej).
Gliwice - Szkic wyglądu bramy miejskiej i fosy w okresie od XVI do XVIII wieku.
Powiększ
Gliwice - Szkic wyglądu bramy miejskiej i fosy w okresie od XVI do XVIII wieku.
Gliwice - Radiostacja gliwicka.
Powiększ
Gliwice - Radiostacja gliwicka .

Średniowiecze

Pierwsza wzmianka o mieście Gliwice pochodzi z roku 1276 .

Miasto powstało na przecięciu się ówczesnych szlaków handlowych z Krakowa do Wrocławia oraz z Węgier i Moraw dalej na północ.

W czasach Mieszka Plątonogiego , wnuka Bolesława Krzywoustego ziemia gliwicka leżała w obrębie księstwa opolsko-raciborskiego. W 1289 roku po podziale księstwa pomiędzy czterech synów stała się odrębnym księstwem. Księstwo to przeszło pod panowanie czeskiego króla, Wacława II . W owym czasie tereny te słynęły z hodowli ryb, młynarstwa, uprawy chmielu , a co za tym idzie z produkcji i sprzedaży piwa. W 1430 miasto stanowiło bazę stronnika husytów, litewskiego księcia Zygmunta Korybutowicza .

Lata 1918-1945

W Gliwicach zaczęły powstawać liczne polskie organizacje patriotyczne i społeczno-kulturalne. Między innymi w 1919 r. reaktywowano Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" , utworzono takie organizacje jak: w 1918 r. polska Straż Obywatelska , w 1918 r. Związek Wojacki , od stycznia 1919 r. Komendę Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska , od 1919 r. Towarzystwo Oświaty na Śląsku im. św. Jacka , od 1919 r. Towarzystwo Czytelni Ludowych , Towarzystwo Polek , Koła Śpiewacze " Cecylia " i " Ligia ", Towarzystwo Polskiej Młodzieży im. św. Alojzego, Uniwersytet Ludowy, Bank Ludowy.

Decyzją konferencji pokojowej w Wersalu w 1919 r. o przynależności państwowej Gliwic miał zdecydować plebiscyt.

Odbył się on 20 marca 1921 r. W powiecie gliwicko-toszeckim plebiscyt wypadł korzystnie dla Polski, w samych Gliwicach jednak większość głosów uzyskali Niemcy. W trakcie III powstania śląskiego miasto ominęły walki powstańcze. Do potyczek doszło na przedmieściach miasta i w całym powiecie toszecko-gliwickim. W czerwcu 1921 r. do Gliwic wjechały czołgi angielskie, a na tereny powiatu wkroczyły wojska alianckie. Postanowieniem naczelnego dowództwa sił sojuszniczych Gliwice i Zabrze znalazły się znów pod przejściowym zarządem francuskim. W II i III powstaniu śląskim miasto było blokowane przez powstańców śląskich, jednak w III powstaniu miały miejsce walki z polskimi funkcjonariuszami Policji Górnego Śląska na terenie koszar. Na mocy decyzji o podziale terenu plebiscytowego, którą podjęła Rada Ligi Narodów, a zatwierdziła Rada Ambasadorów w październiku 1921 r., Gliwice pozostały w granicach Niemiec (Republiki Weimarskiej). 18 kwietnia 1922 roku został przez Niemców zamordowany dr Wincenty Styczyński , które to wydarzenie wywołało wielkie oburzenie wśród polskiej ludności miasta. Miasto zostało jednym z centralnych miast niemieckiej części Górnego Śląska, podczas gdy oficjalną stolicą rejencji było Opole . Jednak to właśnie w Gliwicach, ze względu na silne uprzemysłowienie i bliskość nowej granicy, mieściły się siedziby wielu instytucji i organizacji, m.in. spółek, koncernów, zarządów okręgowych górnictwa i hutnictwa, związków zawodowych robotników i pracodawców, Górnośląskiej Spółki Brackiej i Związku Górnośląskiej Szkoły Górniczej a także dyrekcje zarządów dóbr Ballestremów i Schaffgotschów. W 1924 r. włączono w obręb miasta port w Łabędach, a w 1927 r. okoliczne osiedla: Ligotę Zabrską (Steigern), Sośnicę (Oehringen), Szobiszowice (Petersdorf), Wójtową Wieś (Richtersdorf) i Żerniki (Gröling).

Wstrzymanie przez Niemcy w 1925 r. importu węgla z Polski przyczyniło się do polepszenia zbytu węgla wydobywanego w prowincji górnośląskiej. Ponadto kapitał niemiecki intensywnie wspierał kosztem wielu milionów marek tereny niemieckiego Górnego Śląska graniczące z Polską. Uchwalony został program "Pomocy dla Niemieckiego Wschodu" który miał z jednej strony pokazać zainteresowanie Rzeszy tym regionem, z drugiej zaś zahamować ucieczkę ze Śląska na Zachód. Obejmował on m.in. budowę nowych osiedli mieszkaniowych, gmachów publicznych, włączania do Gliwic, Zabrza i Bytomia okolicznych osad robotniczych.

Dzięki temu Gliwice szybko stały się największym miastem nowej prowincji. Już w 1922 r. przeniesiono tu siedzibę wielkiej spółki Oberschlesische-Eisenbahn-Bedarfs-Gesellschaft. W 1925 r. dzięki specjalnym niskoprocentowym kredytom rządowym powstało w Gliwicach nowe przedsiębiorstwo Vereinigte Oberschlesische Hüttenwerke AG, o kapitale 60 milionów marek. Przyczyny polityczne sprawiły, że przeprowadzono gruntowną modernizację, mającą przynieść pełne uniezależnienie od zakładów leżących na polskiej stronie Śląska. Wspierane kredytami państwowymi przeniosły się tu niektóre firmy z innych części Niemiec. Wówczas zbudowano również najnowocześniejsze zakłady przemysłowe przemysłu hutniczego i chemicznego (Gliwice, Kędzierzyn, Kuźnia Raciborska, Łabędy, Racibórz). 31 sierpnia 1939 roku sfingowano napad na ówczesną radiostację gliwicką . Miał to być pretekst do napaści wojsk niemieckich na Polskę. W latach wojny przemysł miasta był nastawiony na produkcję zbrojeniową. W Gliwicach powstały cztery filie obozu w Oświęcimiu , które były źródłem taniej siły roboczej. 24 stycznia 1945 roku miasto zajęła Armia Czerwona .

Dzieje powojenne

W marcu 1945 roku do Gliwic przyjechali polscy urzędnicy. Do końca 1946 roku wysiedlono z miasta większość Niemców. Ich miejsce zajęli Polacy. W 1964 roku przyłączono do Gliwic Łabędy wraz z Czechowicami .

Zabytki

Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)
Powiększ
Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)

Budynki

Pomniki, rzeźby, fontanny

Miejsca

Inne obiekty

Muzea

Kościoły i kaplice

Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych
Powiększ
Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych
Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.
Powiększ
Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.

Katedry

Rzymskokatolickie:

Kościoły

Rzymskokatolickie:

Innych wyznań:

Kaplice

Rzymskokatolickie:

Innych wyznań:

Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Szkoły w Gliwicach .

W Gliwicach znajdują się liczne placówki oświatowe:

W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu takie jak: szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych, centra kultury, itp.

Nauka

Rozrywka

Kina

Teatry

Rekreacja

Gliwice - Wnętrze Palmiarni Miejskiej.
Powiększ
Gliwice - Wnętrze Palmiarni Miejskiej .

Około 12% powierzchni Gliwic stanowią tereny rekreacyjne. Gliwice należą również do najbardziej "zielonych" miast w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym .

Parki

Kąpieliska

Inne

Turystyka

Amatorzy turystyki mogą na terenie Gliwic korzystać z pieszych szlaków turystycznych , rowerowych szlaków turystycznych lub ścieżek rowerowych .

Szlaki turystyczne

Ścieżki rowerowe

Komunikacja miejska

Komunikację miejską na terenie miasta organizuje KZK GOP .

Tramwaje

Autobusy

Przewoźnicy

Do największych przewoźników na terenie miasta należą:

Transport

Gliwice - Dworzec kolejowy.
Powiększ
Gliwice - Dworzec kolejowy.

Drogowy

Drogi Wojewódzkie:

Drogi Krajowe:

Drogi Europejskie:

Autostrady:

Inne drogi:

Kolejowy

Dworce:

Stacje osobowe:

Stacje towarowe:

Stacje wąskotorowe:

Obecnie Górnośląskie Koleje Wąskotorowe na terenie Gliwic w 90% nie istnieje. Został jedynie odcinek Paproć-Stanica przez Rudy Raciborskie . Ponadto tory prowadziły do Fabryki Lin i Drutów przy gliwickiej palmiarni .

Lotniczy

W odległości do 100 km od Gliwic znajdują się dwa międzynarodowe porty lotnicze:

Na terenie miasta w dzielnicy Trynek znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Gliwickiego .

Wodny

Sport

Restauracje i Puby

Zobacz więcej w osobnym artykule: Restauracje w Gliwicach .

W Gliwicach znajdują się liczne restauracje, puby i kluby:

Centra Handlowe

Istniejące

Centra Handlowe:

Hipermarkety:

Supermarkety:

W budowie

Centra Handlowe:

Hipermarkety:

Planowane

Centra Handlowe:

Niezrealizowane

Centra Handlowe:

Hipermarkety:

Hurtownie:

Inne:

Znani gliwiczanie

Miasta partnerskie

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Commons


Źródło: " http://pl.wikipedia.org/wiki/Gliwice "

Ostatnia Zmiana : 2006-11-07 12:33:13.764829